Đoàn công tác của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội khảo sát, làm việc với Trường Đại học Hàng hải Việt Nam về tình hình thực hiện các quy định pháp luật về tài nguyên, môi trường biển và hải đảo

Sáng 22/6/2026, Đoàn công tác của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường (KH, CN&MT) của Quốc hội đã khảo sát, làm việc với Trường Đại học Hàng hải Việt Nam về tình hình thực hiện các quy định pháp luật liên quan đến tài nguyên, môi trường biển và hải đảo; đồng thời lấy ý kiến, kiến nghị phục vụ công tác sửa đổi Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo.

Đoàn công tác do đồng chí Tạ Đình Thi - Phó Chủ nhiệm Ủy ban KH, CN&MT của Quốc hội làm Trưởng đoàn. Tham gia Đoàn có đại diện lãnh đạo thường trực Ủy ban KH, CN&MT của Quốc hội; Ủy ban Pháp luật và Tư pháp; Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Bộ Ngoại giao; Bộ Quốc phòng; Bộ Xây dựng cùng đại diện các vụ chuyên môn thuộc các cơ quan của Quốc hội và các bộ, ngành liên quan.

Về phía Trường Đại học Hàng hải Việt Nam có PGS.TS. Phạm Xuân Dương - Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Nhà trường; các đồng chí trong Ban Giám hiệu; đại diện lãnh đạo các khoa, viện, phòng, ban, trung tâm có liên quan cùng các chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực hàng hải, pháp luật, tài nguyên và môi trường biển.

Đồng chí Tạ Đình Thi - Phó Chủ nhiệm Ủy ban KH, CN&MT của Quốc hội phát biểu khai mạc

Phát biểu khai mạc buổi làm việc, đồng chí Tạ Đình Thi - Phó Chủ nhiệm Ủy ban KH, CN&MT của Quốc hội nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển bền vững kinh tế biển; khắc phục những bất cập, chồng chéo trong quá trình tổ chức thực hiện; đồng thời xây dựng hành lang pháp lý đồng bộ, hiệu quả cho công tác quản lý, khai thác và sử dụng bền vững tài nguyên biển, bảo vệ môi trường và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đồng chí cho biết, việc sửa đổi toàn diện Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo là yêu cầu cấp thiết nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế biển ở mức “hai con số”, góp phần hiện thực hóa khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển. Đây cũng là nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh cả nước đang triển khai Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và thực hiện các cam kết quốc tế về giảm phát thải, bảo vệ đại dương.

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban KH, CN&MT của Quốc hội Tạ Đình Thi, dự thảo Luật sửa đổi lần này tập trung vào bốn nhóm chính sách lớn gồm: hoàn thiện cơ chế quản lý không gian biển; xác lập quyền và nghĩa vụ của các chủ thể sử dụng biển; tăng cường kiểm soát ô nhiễm, nội luật hóa các điều ước quốc tế; xây dựng cơ chế ưu đãi, hỗ trợ vượt trội để thúc đẩy phát triển kinh tế biển. Đây là bước chuyển quan trọng từ tư duy quản lý đơn ngành sang mô hình quản trị biển tổng hợp, hiện đại và hội nhập quốc tế.

Đánh giá cao vai trò, vị thế của Trường Đại học Hàng hải Việt Nam - cơ sở đào tạo và nghiên cứu khoa học hàng đầu trong lĩnh vực hàng hải và kinh tế biển của cả nước, đồng chí Phó Chủ nhiệm Ủy ban KH, CN&MT của Quốc hội bày tỏ mong muốn các nhà khoa học, chuyên gia của Nhà trường sẽ chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, đề xuất các giải pháp, kiến nghị có giá trị nhằm góp phần hoàn thiện dự thảo Luật.

Tại buổi làm việc, Đoàn công tác đề nghị các đại biểu tập trung trao đổi, thảo luận một số nội dung trọng tâm như: phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ các ngành kinh tế biển mới, đặc biệt là điện gió ngoài khơi; những thuận lợi, khó khăn trong triển khai các chương trình đào tạo, nghiên cứu khoa học gắn với phát triển kinh tế biển; xây dựng hệ thống dữ liệu biển thống nhất; ứng dụng mô hình quản trị biển hiện đại dựa trên dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo và công nghệ “Bản sao số đại dương” (Digital Twin) trong dự báo, giám sát và bảo đảm an toàn môi trường biển.

PGS.TS. Phạm Xuân Dương - Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Hàng hải Việt Nam phát biểu chào mừng và giới thiệu tổng quan về Trường

Phát biểu chào mừng Đoàn công tác, PGS.TS. Phạm Xuân Dương - Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Nhà trường nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của buổi làm việc trong bối cảnh Quốc hội đang nghiên cứu sửa đổi Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững kinh tế biển trong giai đoạn mới.

Thầy Hiệu trưởng Nhà trường đồng thời giới thiệu khái quát quá trình xây dựng và phát triển của Trường Đại học Hàng hải Việt Nam. Trải qua 70 năm xây dựng và phát triển, Nhà trường luôn giữ vai trò tiên phong trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và cung cấp các luận cứ khoa học phục vụ phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam.

Theo PGS.TS. Phạm Xuân Dương, trong bối cảnh Nhà trường đang triển khai Đề án xây dựng Trường Đại học Hàng hải Việt Nam trở thành trường đại học trọng điểm quốc gia về đào tạo và nghiên cứu phục vụ phát triển bền vững kinh tế biển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, việc tham gia đóng góp ý kiến xây dựng, hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về biển và hải đảo không chỉ là trách nhiệm mà còn thể hiện vai trò, sứ mệnh của Nhà trường đối với sự phát triển của đất nước.

Toàn cảnh phiên làm việc giữa Đoàn công tác của Ủy ban KH, CN&MT của Quốc hội và Trường Đại học Hàng hải Việt Nam

PGS.TS. Nguyễn Minh Đức - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hàng hải Việt Nam đã báo cáo tại phiên làm việc

Tại buổi làm việc, PGS.TS. Nguyễn Minh Đức - Phó Hiệu trưởng Nhà trường đã báo cáo tình hình triển khai các quy định pháp luật về tài nguyên, môi trường biển và hải đảo; đồng thời phân tích những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn và đề xuất các nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo.

Theo báo cáo của Nhà trường, quá trình thực thi pháp luật hiện hành đã bộc lộ một số bất cập xuất phát từ thực tiễn hoạt động hàng hải và công nghiệp tàu thủy. Trong đó, nổi bật là các quy định liên quan đến tháo dỡ công trình ngầm và cáp viễn thông dưới biển; khoảng trống pháp lý trong kiểm soát nước dằn tàu và bảo đảm an toàn sinh học tại cảng biển; những vướng mắc về quyền tài sản đối với khu vực biển; thiếu cơ chế hỗ trợ phát triển công nghiệp đóng tàu và công nghiệp phụ trợ; thời hạn của giấy phép nhận chìm vật chất nạo vét phục vụ duy tu luồng hàng hải còn ngắn, chưa phù hợp với thực tiễn.

Đóng góp ý kiến đối với dự thảo Luật, Trường Đại học Hàng hải Việt Nam đề xuất đổi mới cơ chế quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học biển theo hướng chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”; bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) đối với các công nghệ biển mới; luật hóa tiêu chí đánh giá sức chịu tải môi trường vùng bờ; xây dựng cơ chế bắt buộc chia sẻ dữ liệu mở về tài nguyên, môi trường biển.

Nhà trường cũng kiến nghị hoàn thiện quy định về kiểm soát nước dằn tàu nhằm thực thi hiệu quả Công ước BWM 2004; bổ sung quy định miễn nghĩa vụ tháo dỡ bắt buộc đối với cáp viễn thông ngầm khi đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn an toàn; kéo dài thời hạn giấy phép nhận chìm vật chất nạo vét phục vụ duy tu luồng hàng hải, cảng biển công cộng; đồng thời hoàn thiện cơ chế chuyển nhượng, cho thuê, góp vốn và thế chấp quyền sử dụng khu vực biển nhằm khai thác hiệu quả nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế biển.

Sau khi nghe báo cáo và các đề xuất, kiến nghị của Nhà trường, các thành viên Đoàn công tác đã trao đổi, làm rõ nhiều nội dung quan trọng liên quan đến dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi).

Đồng chí Đỗ Đức Hồng Hà - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội có ý kiến kiến nghị

Phó Chủ nhiệm Ủy ban KH, CN&MT của Quốc hội Đỗ Đức Hồng Hà đề nghị Nhà trường tiếp tục nghiên cứu, làm rõ các vướng mắc trong hoạt động nghiên cứu khoa học biển; bổ sung số liệu minh chứng cho việc chuyển từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”; hoàn thiện đề xuất về cơ chế chia sẻ dữ liệu biển dùng chung và xác định rõ giá trị pháp lý của Hội đồng chuyên gia trong đánh giá sức chịu tải môi trường vùng bờ.

Đồng chí Nguyễn Thị Mai Phương - Phó Chủ nhiệm Ủy ban KH, CN&MT của Quốc hội phát biểu tại buổi làm việc

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thị Mai Phương đề nghị Nhà trường cung cấp thêm thông tin về tỷ lệ các đề tài nghiên cứu được ứng dụng vào thực tiễn, cơ cấu nguồn đặt hàng nghiên cứu và những khó khăn về cơ chế tài chính.

Đối với đề xuất xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox), Đoàn công tác đề nghị Nhà trường làm rõ sự cần thiết của cơ chế này so với các quy định hiện hành của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh đó, Đoàn công tác đề nghị Nhà trường nghiên cứu, đề xuất chính sách Nhà nước đặt hàng đào tạo và cơ chế hỗ trợ đặc thù đối với nhóm nhân lực cốt lõi như thuyền trưởng, máy trưởng và nhân lực phục vụ các ngành kinh tế biển mới, đặc biệt là điện gió ngoài khơi; đồng thời xây dựng các giải pháp thu hút, giữ chân nhân lực chất lượng cao.

Đoàn công tác cũng đề nghị Nhà trường nghiên cứu, đề xuất các ngành kinh tế biển mũi nhọn có tiềm năng tăng trưởng cao; xây dựng lộ trình áp dụng tiêu chí đánh giá sức chịu tải môi trường trong quy hoạch và quản lý không gian biển; làm rõ cơ sở pháp lý và khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong kiểm soát, xử lý chất thải tàu biển, quan trắc và giám sát môi trường biển theo thời gian thực.

Đồng chí Ngô Sỹ Cường - Ủy viên, là Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban KH, CN&MT của Quốc hội phát biểu ý kiến

Đồng chí Nguyễn Duy Tiến - Ủy viên, là Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban KH, CN&MT của Quốc hội nêu ý kiến

Liên quan đến nội dung quyền tài sản đối với khu vực biển, Đoàn công tác mong muốn Trường Đại học Hàng hải Việt Nam tiếp tục nghiên cứu, cung cấp kinh nghiệm quốc tế về cơ chế định giá, chuyển nhượng và thế chấp quyền sử dụng không gian biển, qua đó tạo cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc hoàn thiện chính sách, khơi thông nguồn lực đầu tư phát triển kinh tế biển bền vững.

Trong khuôn khổ buổi làm việc, các chuyên gia, giảng viên của Nhà trường đã trao đổi, làm rõ nhiều nội dung được Đoàn công tác quan tâm như: kinh nghiệm quốc tế về quyền tài sản đối với quyền sử dụng khu vực biển; phân cấp quản lý nhà nước về biển, hàng hải và môi trường biển; phát triển hạ tầng cảng biển; xây dựng hệ thống dữ liệu biển thống nhất và ứng dụng công nghệ số trong quản trị biển.

Các chuyên gia, giảng viên của Nhà trường đã trao đổi, làm rõ nhiều nội dung được Đoàn công tác quan tâm

Phát biểu kết luận buổi làm việc, đồng chí Tạ Đình Thi - Phó Chủ nhiệm Ủy ban KH, CN&MT của Quốc hội ghi nhận và đánh giá cao tinh thần làm việc nghiêm túc, trách nhiệm cùng sự chuẩn bị công phu, chuyên sâu của Trường Đại học Hàng hải Việt Nam.

Đồng chí khẳng định, các ý kiến đóng góp của Nhà trường thể hiện rõ vai trò, vị thế của cơ sở giáo dục đại học trọng điểm quốc gia trong lĩnh vực hàng hải và kinh tế biển; đồng thời là nguồn thông tin thực tiễn quan trọng phục vụ công tác thẩm tra dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi).

Đoàn công tác ghi nhận nhiều đề xuất có giá trị liên quan đến quản lý không gian biển, xây dựng hệ thống dữ liệu biển thống nhất, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành kinh tế biển mới, cơ chế dữ liệu mở, thử nghiệm chính sách có kiểm soát (Sandbox), nội luật hóa các điều ước quốc tế về môi trường biển và tăng cường phối hợp liên ngành trong quản trị biển.

Đặc biệt, Đoàn công tác đánh giá cao đề xuất xây dựng mô hình “Bản sao số đại dương” (Digital Twin) phục vụ công tác dự báo, giám sát và bảo đảm an toàn môi trường biển; đồng thời ghi nhận những kiến nghị của Nhà trường về đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển điện gió ngoài khơi và các ngành kinh tế biển mới.

Đồng chí Tạ Đình Thi - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đề nghị Trường Đại học Hàng hải Việt Nam tiếp tục hoàn thiện báo cáo, bổ sung các nội dung theo yêu cầu của Đoàn công tác và gửi về Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường trước ngày 30/6/2026 để phục vụ công tác tổng hợp, nghiên cứu, hoàn thiện báo cáo thẩm tra dự án luật.

Nhấn mạnh thời gian hoàn thiện dự án luật không còn nhiều, dự kiến trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp tháng 10/2026, đồng chí đề nghị các bộ, ngành, cơ quan liên quan và Nhà trường tiếp tục phối hợp chặt chẽ, tập trung nguồn lực xây dựng một đạo luật có tính khả thi cao, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững kinh tế biển trong giai đoạn mới.

Trong khuôn khổ buổi làm việc, Đoàn công tác đã tham quan hệ thống cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, trung tâm mô phỏng và các khu nghiên cứu chuyên sâu phục vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học của Trường Đại học Hàng hải Việt Nam.

Đoàn công tác của Ủy ban KH, CN&MT của Quốc hội thăm quan cơ sở vật chất của Trường Đại học Hàng hải Việt Nam

Buổi khảo sát và làm việc của Ủy ban Khoa học, Công nghệ & Môi trường của Quốc hội tại Trường Đại học Hàng hải Việt Nam diễn ra trong không khí cởi mở, trách nhiệm và hiệu quả, góp phần tăng cường sự gắn kết giữa cơ quan lập pháp với các cơ sở đào tạo, nghiên cứu khoa học; đồng thời khẳng định vai trò, vị thế của Nhà trường trong công tác tư vấn, phản biện và tham gia xây dựng chính sách, pháp luật phục vụ phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam./.